Jika Anda ingin memeriksa artikel ini, Anda boleh menggunakan mesin penerjemah. Namun ingat, mohon tidak menyalin hasil terjemahan tersebut ke artikel, karena umumnya merupakan terjemahan berkualitas rendah.
Seperti halnya bahasa Vietnam yang mendapat pengaruh Tiongkok yang kuat, bahasa Jepun dan bahasa Korea juga menggunakan dua sistem—sistem asli dan sistem Tiongkok. Namun, penggunaan sistem Tiongkok adalah lebih meluas dalam kedua bahasa tersebut, dibandingkan dalam bahasa Vietnam. Nomor dari 1 hingga 1000 masih diungkapkan dalam sistem Vietnam asli dan hanya beberapa nomor (seperti 1,000,000, triệu) diungkapkan dalam sistem Tiongkok.
Dalam sistem tulisan Vietnam, nomor dari setiap sistem dapat ditulis dengan dua cara. Dalam tulisan modern, nomor dari kedua sistem tersebut ditulis dalam aksara yang dirumikan yaitu quốc ngữ. Dalam tulisan lama, yang menggunakan Hán-Nôm (karakter), nomor dari sistem Tiongkok ditulis dalam Hán tự dan nomor dari sistem Vietnam asli ditulis dalam Chữ Nôm.
Bentuk dasar
Bentuk dasar sistem penomoran Vietnam mengandungi beberapa aspek seperti berikut:
Berbeda dengan sistem penomoran yang berlandaskan sistem Tiongkok yang lain ("Sino-Xenic"), bahasa Vietnam tidak mengasingkan nilai 10,000 (myriad), tetapi dalam ribu. Contohnya, "123123123" dituliskan dalam bahasa Vietnam sebagai "𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧兆𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧𠦳𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧/một trăm hai mươi ba triệu một trăm hai mươi ba nghìn (ngàn) một trăm hai mươi bacode: vi is deprecated ", atau "123兆123𠦳123" (123 juta, 123 ribu dan 123),[1] sementara di dalam bahasa Tionghoa, bahasa Jepun dan bahasa Korea, nombor yang sama dinyatakan sebagai "1亿2312万3123" (1 ratus juta, 2312 puluh ribu dan 3123).
Walaupun terdapat dua set sistem angka dalam bahasa Vietnam, set nombor Sino-Vietnam sangat jarang digunakan. Hanya apabila sesuatu nombor melebihi tanda digit ribu, barulah nombor dari sistem Sino-Vietnam seperti "vạn/萬code: vi is deprecated ", "ức/億code: vi is deprecated " dan "triệu/兆code: vi is deprecated " akan digunakan secara khusus. Perkataan-perkataan Sino-Vietnam ini mewakili nilai nombor yang pernah digunakan pada zaman Tiongkok purba, dengan setiap angka bertambah sepuluh kali dalam nilai digit, 億 menjadi nombor untuk 105, 兆 untuk 106, dan seterusnya.
Kini, perkataan Sino-Vietnam "vạn/萬code: vi is deprecated " dan "ức/億code: vi is deprecated " semakin kurang digunakan.
Beberapa nombor terhasil dari campuran Vietnam asli dan Sino-Vietnam, contohnya, "mười triệu/𨒒兆code: vi is deprecated ", di mana "triệu/兆code: vi is deprecated " berasal dari perbendaharaan kata Sino-Vietnam, dan "mười/𨒒code: vi is deprecated " merupakan perkataan asli.
Jadual berikut merupakan gambaran keseluruhan bentuk angka Vietnam yang asas, diberi dalam kedua-dua bentuk asli dan Sino-Viet. Untuk setiap nombor, sel bagi bentuk yang lebih biasa digunakan akan diwarnakan. Perbezaan dalam pembacaan antara dialek Hanoi dan Saigon ada dinyatakan di dalam nota-nota di bawah.
Perkataan pinjaman "zêrô (zêro, dê-rô)code: vi is deprecated " sering digunakan dalam penerbitan berkaitan fizik.
1
一(壹)code: vi is deprecated
nhấtcode: vi is deprecated
𠬠code: vi is deprecated
mộtcode: vi is deprecated
2
二(貳)code: vi is deprecated
nhịcode: vi is deprecated
𠄩code: vi is deprecated
haicode: vi is deprecated
3
三(叄)code: vi is deprecated
tamcode: vi is deprecated
𠀧code: vi is deprecated
bacode: vi is deprecated
4
四(肆)code: vi is deprecated
tứcode: vi is deprecated
𦊚code: vi is deprecated
bốncode: vi is deprecated
Dalam sistem nombor ordinal, perkataan Sino-Viet "tư/四code: vi is deprecated " adalah lebih sistematik dan lebih banyak digunakan
5
五(伍)code: vi is deprecated
ngũcode: vi is deprecated
𠄼code: vi is deprecated
nămcode: vi is deprecated
Dalam dialek Hanoi, "lima" boleh juga disebut "lăm" apabila menjadi sebahagian dari nombor dua digit berakhir dengan 5 (seperti 15, 25, 35...) untuk mengelak kekeliruan dengan kata sebunyi dengan năm, contohnya "năm/𢆥code: vi is deprecated ", yang bermaksud "tahun umur".
6
六(陸)code: vi is deprecated
lụccode: vi is deprecated
𦒹code: vi is deprecated
sáucode: vi is deprecated
7
七(柒)code: vi is deprecated
thấtcode: vi is deprecated
𦉱code: vi is deprecated
bảycode: vi is deprecated
Dalam sesetengah dialek Vietnam, ia juga dibaca "bẩycode: vi is deprecated ".
8
八(捌)code: vi is deprecated
bátcode: vi is deprecated
𠔭code: vi is deprecated
támcode: vi is deprecated
9
九(玖)code: vi is deprecated
cửucode: vi is deprecated
𠃩code: vi is deprecated
chíncode: vi is deprecated
10
十(拾)code: vi is deprecated
thậpcode: vi is deprecated
𨒒code: vi is deprecated
mườicode: vi is deprecated
100
百(佰)code: vi is deprecated
báchcode: vi is deprecated
𤾓 • 𠬠𤾓code: vi is deprecated
trăm • một trămcode: vi is deprecated
Perkataan Sino-Viet "bách/百code: vi is deprecated " lebih biasa digunakan sebagai morfem (dalam kata majmuk), dan jarang digunakan dalam bidang matematik sebagai satu digit. Contoh: "bách phát bách trúng/百發百中code: vi is deprecated ".
1,000
千(仟)code: vi is deprecated
thiêncode: vi is deprecated
𠦳 • 𠬠𠦳code: vi is deprecated
nghìn (ngàn) • một nghìn (ngàn)code: vi is deprecated
Perkataan Sino-Viet "thiên/千code: vi is deprecated " lebih biasa digunakan sebagai morfem, tetapi jarang digunakan dalam matematik. Contoh: "thiên kim/千金code: vi is deprecated ". "nghìncode: vi is deprecated " ialah pembacaan piawai di Vietnam utara, sementara "ngàncode: vi is deprecated " ialah sebutan di selatan.
10,000
萬 • 𠬠萬code: vi is deprecated
vạn • một vạncode: vi is deprecated
𨒒𠦳code: vi is deprecated
mười nghìn (ngàn)code: vi is deprecated
"một/𠬠code: vi is deprecated " di dalam "một vạn/𠬠萬code: vi is deprecated " ialah morfem asli Vietnam.
trăm nghìn (ngàn) • một trăm nghìn (ngàn)code: vi is deprecated
"mười/𨒒code: vi is deprecated " dan "một/𠬠code: vi is deprecated " di dalam "mười vạn/𨒒萬code: vi is deprecated " dan "một ức/𠬠億code: vi is deprecated " adalah morfem asli Vietnam.
1,000,000
兆 • 𠬠兆 • 𠬠𤾓萬code: vi is deprecated
triệu • một triệu • một trăm vạncode: vi is deprecated [3]
(tiada)
(tiada)
"một/𠬠code: vi is deprecated " dan "trăm/𤾓code: vi is deprecated " di dalam "một triệu/𠬠兆code: vi is deprecated " dan "một trăm vạn/𠬠𤾓萬code: vi is deprecated " adalah morfem asli Vietnam.
10,000,000
𨒒兆code: vi is deprecated
mười triệucode: vi is deprecated
(campuran antara sistem Viet asli dan Sino-Viet)
(campuran antara sistem Viet asli dan Sino-Viet)
"mười/𨒒code: vi is deprecated " di dalam "mười triệu/𨒒兆code: vi is deprecated " ialah morfem asli Vietnam.
100,000,000
𤾓兆code: vi is deprecated
trăm triệucode: vi is deprecated
(campuran antara sistem Viet asli dan Sino-Viet)
(campuran antara sistem Viet asli dan Sino-Viet)
"trăm/𤾓code: vi is deprecated " di dalam "trăm triệu/𤾓兆code: vi is deprecated " ialah morfem asli Vietnam.
"một tá/𠬠 tácode: vi is deprecated " sering digunakan di dalam hal yang berkaitan matematik, di mana "tácode: vi is deprecated " mewakili kata pinjaman "dozen".
14
𨒒𦊚 • 𨒒四code: vi is deprecated
mười bốn • mười tưcode: vi is deprecated
"mười tư/𨒒四code: vi is deprecated " sering digunakan di dalam hal berkaitan sestera, di mana "tư/四code: vi is deprecated " berasal dari perbendaharaan kata Sino-Viet.
15
𨒒𠄻code: vi is deprecated
mười lămcode: vi is deprecated
Di sini, "lima" disebut "lămcode: vi is deprecated ".
19
𨒒𠃩code: vi is deprecated
mười chíncode: vi is deprecated
20
𠄩𨒒 • 𠄩𨔿code: vi is deprecated
hai mươi • hai chụccode: vi is deprecated
21
𠄩𨒒𠬠code: vi is deprecated
hai mươi mốtcode: vi is deprecated
Bagi nombor yang mengandungi digit 1 dari 21 hingga 21, nombor 1 disebut "mốtcode: vi is deprecated ".
24
𠄩𨒒四code: vi is deprecated
hai mươi tưcode: vi is deprecated
Apabila digit 4 muncul dalam nombor selepas 20, "tư/四code: vi is deprecated " adalah lebih biasa digunakan.
25
𠄩𨒒𠄻code: vi is deprecated
hai mươi lămcode: vi is deprecated
Di sini, lima disebut "lămcode: vi is deprecated ".
50
𠄼𨒒 • 𠄼𨔿code: vi is deprecated
năm mươi • năm chụccode: vi is deprecated
Apabila "𨒒code: vi is deprecated " (10) muncul selepas nombor 20, sebutannya berubah kepada "mươicode: vi is deprecated ".
101
𠬠𤾓零𠬠 • 𠬠𤾓𥘶𠬠code: vi is deprecated
một trăm linh một • một trăm lẻ mộtcode: vi is deprecated
Walaupun "một trăm linh một/𠬠𤾓零𠬠code: vi is deprecated " adalah dalam bentuk piawai, ia hanya biasa digunakan di Vietnam utara, di mana "linh/零code: vi is deprecated " berasal dari perbendaharaan kata Sino-Vietnam; "một trăm lẻ một/𠬠𤾓𥘶𠬠code: vi is deprecated " lebih biasa digunakan di selatan.
1001
𠬠𠦳空𤾓零𠬠 • 𠬠𠦳空𤾓𥘶𠬠code: vi is deprecated
một nghìn (ngàn) không trăm linh một • một nghìn (ngàn) không trăm lẻ mộtcode: vi is deprecated
Apabila tempat digit ratus diduduki oleh sifar, nombor ini diungkapkan dengan "không trăm/空𤾓code: vi is deprecated ".
10055
𨒒𠦳空𤾓𠄼𨒒𠄻code: vi is deprecated
mười nghìn (ngàn) không trăm năm mươi lămcode: vi is deprecated
Apabila nombor 1 muncul selepas 20 dalam digit unit, sebutannya berubah kepada "mốtcode: vi is deprecated ".
Apabila nombor 4 muncul selepas 20 dalam digit unit, sebutan Sino-Viet "tư/四code: vi is deprecated " adalah lebih biasa digunakan.
Apabila nombor 5 muncul selepas 10 dalam digit unit, sebutannya berubah kepada "lămcode: vi is deprecated ".
Apabila "𨒒code: vi is deprecated " muncul selepas 20, sebutannya berubah kepada "mươicode: vi is deprecated ".
Nombor ordinal
Nombor ordinal Vietnam umumnya didahului oleh awalan "thứcode: vi is deprecated ", yang merupakan perkataan Sino-Viet yang bersamaan dengan 次code: vi is deprecated ". Untuk nombor ordinal bagi satu dan empat, pembacaan Sino-Viet nhất/一code: vi is deprecated " dan "tư/四code: vi is deprecated " adalah lebih biasa digunakan; kadang-kadang, dua juga dinyatakan dengan perkataan Sino-Viet "nhì/二code: vi is deprecated ". Dalam semua kes yang lain, nombor asli Vietnam digunakan
↑Di sini, "兆" merujuk kepada penggunaan Vietnam untuk 1,000,000, berbeza dengan pelbagai sistem skala dalam angka Tiongkok. Kini, "兆" secara rasmi dinyatakan sebagai 1012 di Republik Tiongkok, dan ditetapkan sebagai 106 di Republik Rakyat Tiongkok.